Nhạc Phật là gì? Ảnh hưởng của nhạc Phật đến đời sống

 Nhạc Phật xuất hiện dưới hình thức lễ nhạc mang theo giai điệu phong phú từ nội dung , tính chất âm nhạc đến hình thức thể hiện. Nếu như trước đây nhạc Phật chỉ giới hạn trong khuôn khổ sinh hoạt của chùa chiền với quan niệm nhờ âm nhạc mang chúng sinh đến gần với Phật giáo, thì ngày nay nhạc Phật được truyền bá rộng rãi trong đời sống cộng đồng. Dù là những bài thánh ca thiêng liêng, bài nhạc lễ ca ngợi công đức của chư Phật, Bồ Tát hay một bài kinh cầu nguyện, sám hối đời thường cũng đều trực tiếp gợi lên cảm xúc và dẫn đến sự đồng cảm cho người nghe. Với âm điệu thiền vị, nhạc khúc du dương liệu nhạc Phật có ảnh hưởng lớn như thế nào đối với sự hình thành nhân tâm ?

Sự phát triển:

Trước đây, âm nhạc là một lĩnh vực không được nói đến nhiều trong Phật giáo nhất là thời kỳ đầu, vì theo truyền thống Phật giáo âm nhạc làm mê đắm lòng người, khiến tâm trí rối loạn ảnh hưởng đến việc thiền định của các Phật tử. Nhưng dần dần người ta nhận thấy trong các buổi lễ truyền thống Phật giáo như lễ Phật Đản, Tết Nguyên đán, lễ Vu Lan…thay vì nghe những bài nhạc tụng nhàm chán hay những bài nhạc trẻ không phù hợp bối cảnh thì nhạc Phật vừa mang đến không khí cho buổi lễ, vừa giữ được sự tôn nghiêm.

Nhạc Phật ngày một đa dạng và phát triển để sử dụng trong nhiều hoàn cảnh khác nhau. Ví dụ như nhạc Phật không lời, có lời; nhạc Phật quan âm bồ tát, nhạc Phật hát về mẹ, nhạc Phật thai giáo cho bà bầu, nhạc cho em bé ngủ ngon…phong phú về giai điệu từ những bản nhẹ nhàng êm ái đến những bản tiết tấu nhanh, bản remix tiêu biểu(năm 2012, 2017) đều đáp ứng thị hiếu và nhu cầu của người nghe; nói cho cùng Phật giáo dùng âm nhạc để thức tỉnh lòng người.

Giai điệu nhạc Phật

Nhạc Phật không lời

Mang những giai điệu nhẹ nhàng, thanh tịnh thích hợp với không gian tĩnh lặng, thiêng liêng nơi cửa chùa. Nhờ yếu tố không lời nhạc Phật được lựa chọn để bật lên trong các lễ hội truyền thống làm tăng không khí buổi lễ hay trong chùa chiền giúp các Phật tử đọc kinh, niệm Phật tập trung hơn.  Điểm tạo nên sự khác biệt của những bản không lời là giai điệu đặc sắc đa quốc gia, nổi bật là nhạc Phật không lời Trung Hoa, Mông Cổ… đều là những nơi có Phật giáo phát triển.

Nhạc Phật chú đại bi, bát nhã tâm kinh (tiếng Phạn)

Một trong những bản nhạc Phật hay nhất, đặc trưng là bản liên khúc 2015- 2016, 2018-2019 những năm được cho là phát triển của nhạc Phật. Tiếng Phạn là tiếng cổ ngữ của Ấn Độ, nơi được coi là cái nôi của Phật giáo với nhiều điều bí ẩn. Có lẽ vì thế người ta tin rằng những bản nhạc chú này tránh được tà ma, hung khí, giúp người nghe định tâm, an lạc. Các bạn có thể tìm nghe nhạc trên các trang mạng lớn như nhaccuatui, youtube, tải về máy dưới dạng mp3 dễ dàng.

Nhạc Phật đản

Bắt nguồn từ đại lễ Phật Đản, một lễ hội văn hoá tâm linh mang tầm thế giới. Ngày lễ Phật Đản là ngày rằm tháng tư, đây là ngày lễ kỉ niệm đức Phật Thích Ca ra đời, trong ngày này mọi người sẽ ăn chay, phóng sinh, đi lễ chùa… từ đó ra đời các bài nhạc Phật rằm tháng tư, ca nhạc Phật Thích Ca để ca ngợi công đức của Phật tổ, hướng chúng sinh nghe theo lời Phật dạy. Nói về nhạc lễ Phật Đản thường mang tính chất chào đón, hân hoan phù hợp với mọi lứa tuổi, ngay cả thiếu nhi cũng có tác phẩm riêng như “mừng phật đản sanh” hay “hát mừng đản sanh” được thể hiện bởi ca sĩ Nguyễn Đức, Thuỳ Trang với giọng hát nhẹ nhàng, thanh thoát.

Lễ tắm Phật
Lễ tắm Phật là một nghi thức không thể thiếu trong lễ Phật Đản

Nhạc Phật nam mô a di đà, quan thế âm bồ tát

Khi là nhạc tụng kinh sám hối, lạy Phật cầu xin phù hộ ban phước lành, khi là niệm Phật 4 chữ a di đà thanh tịnh, cứu khổ cứu nạn. Âm nhạc kết hợp từ hình ảnh thiên nhiên như hoa sen, hạt mưa…với nhạc cụ dân tộc như đàn tranh, sáo trúc , chuông gió tạo nên những bản hoà tấu chọn lọc mới nhất, đưa người nghe như lạc vào miền tây phương cực lạc,  rộng mở tâm hồn.

Nhạc Phật có lời

Đa số là những ca khúc cảm động hát về cha mẹ, truyền đạt lời dậy của phật pháp, giáo dục nhân sinh hoặc những bản phật giáo hoà hảo mộc mạc, chủ trương tâm theo hướng tích cực, vui nhộn, yêu đời về tình yêu, cuộc sống vô thường vẫn diễn ra trong sinh hoạt hằng ngày.

Mỗi dịp Tết đến những khúc ca nhạc xuân Phật giáo như chạm đến nỗi lòng những người con xa xứ, sự mong ngóng của cha mẹ về một năm mơí sum vầy, đoàn tụ. Tiêu biểu là dòng nhạc bolero ngọt ngào, sâu lắng, dễ hát được yêu thích khi thể hiện các ca khúc nhạc Phật vì dễ nghe, dễ thuộc. Từ giọng ca cổ của nghệ sĩ ưu tú Thanh Ngân, album “lạy Phật quan âm” của ca sĩ Diệu thắm, “mẹ cha là Phật” của Đồng Thanh Tâm.. đến những ca sĩ chuyên dòng nhạc bolero như Quang Lê, Quang Dũng, Phi Nhung ; lớp ca sĩ trẻ như Hồ Quang Hiếu, Lương Bích hữu, Hiền Thục đều yêu thích và thể hiện tốt dòng nhạc này.

Nhạc Phật Mật Tông

Xuất phát từ phương pháp tu hành Mật Tông, một tông phái của Phật Giáo sử dụng những câu thần chú thể hiện ước muốn về một cuộc sống hoà bình, nhiệm màu hạnh phúc. Hay thần chú hàng ma, giải nghiệp chướng, ngăn ngừa bệnh tật, ví dụ như bài hát mang thần chú vi diệu om mani padme hum.

Ngoài ra, còn có những bài nhạc đặc trưng của Phật giáo Việt Nam như nhạc Phật phái trúc lâm Yên Tử lắng đọng; cổ nhạc qua tiếng cải lương với nét nhạc hơi ai oán, lời ca tiếng hát kể lể, than vãn về số phận cuộc đời vừa linh thiêng vừa lưu giữ được triết lí sống của Phật giáo.

Gần đây còn xuất hiện nhiều bài nhạc Phật chế, cover từ những bản nhạc hoa, hoặc được phổ từ thơ ca, tiểu thuyết rất được giới trẻ yêu thích tại các phòng hát karaoke hay bật tại các cửa hàng thu hút sự chú ý của khách. Phải nói là âm nhạc Phật giáo ngày càng phát triển nhờ sự đóng góp không nhỏ của các nhạc sĩ trẻ đã làm nên những bài ca hay từ ý kinh, lời thơ, tạo nên một nền âm nhạc Phật giáo thâm thuý, đóng góp lớn cho thế giới.

Lợi ích của nhạc Phật

Nhạc Phật tịnh tâm, dễ ngủ

Mang tinh thần giáo lý từ bi và giải thoát, nhạc Phật là phương tiện hướng con ngườii đến một cuộc sống thanh thản và hướng thiện. Nhất là khi cuộc sống xã hội bận rộn với bao lo toan và tính toán, con người trở nên mệt mỏi, dễ tổn thương, cáu giận thậm chí cả đố kị lẫn nhau. Trước áp lực nặng nề sau một ngày dài, người ta chỉ thèm muốn một phút giây thư giãn, một nốt trầm lại để tâm hồn được nghỉ ngơi, vứt bỏ hết muộn phiền. Nếu nhiều người khi tuyệt vọng họ tìm đến nơi cửa chùa , dưới chân Phật tổ mong được cứu rỗi tâm hồn thì nhạc Phật cũng vậy, giúp con ngừoi tìm lại sự bình an trong tâm hồn.

Afamily cũng khuyến khích nghe nhạc trong thai giáo giúp các mẹ bầu an than, giảm đau nhức, stress, ngủ ngon trong thời kì mang thai, giúp kích thích trí não trẻ từ trong bụng mẹ. Đối với các bé nhất là trẻ sơ sinh, nhạc Phật êm ái như lời ru của mẹ giúp các bé cảm thấy an tâm, dễ đi vào giấc ngủ ngon và sâu hơn, tránh giật mình. Cho trẻ nghe nhạc Phật sẽ giúp ích nhiều trong quá trình hình thành tính cách, nhân phẩm hướng thiện sau này.

Gợi ý các bạn những bản nhạc giải toả căng thẳng, tịnh tâm an nhiên :

  •  Quê Hương
  •  Bát Nhã Tâm Kinh
  •  Chú Đại Bi
  •  Nam Mô Đaị Bi Quan Thế Âm Bồ Tát
  •  Cầu Phật

Nhạc Phật giúp tập trung trong học tập và làm việc

Nhắc đến nhạc Phật người ta nghĩ ngay đến những người lớn tuổi, trung niên từ 50 tuổi trở lên bởi những giai điệu trầm buồn không hợp phong cách giới trẻ, nhưng thực tế chúng ta đã nhầm. Giờ đây nhạc Phật là sự lựa chọn của mọi lứa tuổi, tầng lớp trong xã hội. Học sinh, sinh viên tìm đến nhạc Phật để tập trung học tập, tinh thần tỉnh táo. Doanh nhân, công chức tìm thấy sự thư giãn, bình yên, tập trung công việc hơn, tránh các yếu tố bên ngoài gây xao nhãng khi nghe nhạc Phật.

Đối với những người học thiền, tập Yoga hay Phật tử học Phật pháp thì kết hợp với nhạc Phật, đặc biệt là nhạc Phật giáo không lời là sự đồng nhất giữa khí lực và tinh thần, mang lại hiệu quả cao trong học tập và công việc.

Các nhà nghiên cứu cho rằng, khi chúng ta nghe dòng nhạc này đều đặn thì nhịp tim, huyết áp và sóng não đều được thư giãn theo giai điệu, nhịp tim đập chậm lại, huyết áp giảm, sóng não alpha kích thích trí não và tăng trí nhớ. Bên cạnh đó việc lắng nghe hàng ngày, mỗi lần chỉ cần 30 phút sẽ khiến bạn có thêm động lực trong cuộc sống, khi việc nghe nhạc trở thành thói quen sẽ giúp bạn dễ dàng kiên định với mục tiêu đã đề ra, kiên trì theo đuổi điều mình lựa chọn, cảm giác chán nản sẽ không dễ xuất hiện với những người yêu thích nhạc Phật giáo. Điều này rất có ích đối với những người có tham vọng muốn thành công bởi cái họ cần là sự quyết tâm , bền bỉ và lâu dài.

Nhạc Phật cải thiện và nâng cao sức khoẻ

Khi nghe nhạc Phật, cơ thể sẽ giảm được những hooc môn gây căng thẳng đầu óc, từ đó làm giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến thần kinh. Nhờ giai điệu nhẹ nhàng giúp thần kinh được thả lỏng, giảm căng thẳng; trầm cảm (nhất là ở phụ nữ mới sinh) hoặc tự kỉ ở trẻ nhỏ. Đối với những người thường xuyên sử dụng chất xám; đối mặt với nhiều áp lực thì những bệnh về đau đầu; chèn dây thần kinh, nhức mỏi thân thể là không thể tránh được; khi đó hãy tìm đến nhạc Phật sẽ cải thiện phần nào sức khoẻ cho các bạn; ít nhất cũng giúp mọi ngừoi có một giấc ngủ chất lượng phục hồi sức khoẻ.

Nếu kết hợp ngồi thiền, tập Yoga với nghe nhạc Phật sẽ giúp tiêu hao năng lượng, giảm bớt quá trình tích mỡ thành động mạch giúp giảm nguy cơ đau tim, đột quỵ. Quá trình này còn tăng cường hệ thống miễn dịch chống lại bệnh tật, giúp đẩy nhanh giai đoạn phục hồi. Không quá để nói nhạc Phật có thể thay đổi tâm lý con người, giảm bớt huyết áp, điều chỉnh tâm trạng và các yếu tố stress. Thưởng thức nhạc Phật sẽ giảm được nguy cơ mắc các bệnh trầm cảm hoặc trí nhớ sau này như bệnh Alzheimer.

nhạc Phật cải thiện sức khoẻ
Nhạc Phật có thể “trị” chứng mất trí nhớ

Đọc thêm: Nhạc Thiền Phật Giáo

Nhạc Phật tăng cường trí tuệ

Như đã nói ở trên, nhạc Phật rất có lợi cho bà bầu và các bé, bé nghe nhạc từ trong bụng mẹ để thúc đẩy não bộ phát triển, tăng chỉ số IQ. Đối với người lớn, tăng khả năng và tư duy sáng tạo khi làm việc. Nhất là những người hay bị cảm xúc tiêu cực chi phối thì nên tìm đến nhạc Phật để có những suy nghĩ và hướng đi tích cực hơn, từ đó mới có thể phân tích và suy nghĩ đứng đắn rồi dễ dàng tìm ra hướng giải quyết.

Tại sao mà những doanh nhân thành công ngày nay luôn có thói quen nghe nhạc Phật hàng ngày ? Đơn giản vì họ cho rằng lựa chọn nhạc Phật là một phương pháp riêng để thư giãn đầu óc, từ đó có chỗ cho sự sáng tạo; ý tưởng mới mẻ và táo bạo ập đến, giúp họ có công việc đạt hiệu quả tốt nhất.

Nhạc Phật gắn kết con người

Khi một đứa trẻ được nghe nhạc Phật từ nhỏ sẽ hình thành tâm thiện, lòng từ bi với mọi người xung quanh. Người lớn chúng ta cũng vậy, nếu yêu thích nhạc Phật, tâm sẽ tự nhiên tĩnh, lòng sẽ bao dung; có cái nhìn nhân ái và thiện cảm với tất cả mọi sự vật sự việc trên đời.

Có một nghiên cứu chỉ ra rằng, khi thiền định và nghe nhạc Phật giúp tập trung cao, phát triển và bồi dưỡng các mối quan hệ, hành xử tự khắc có tình người vì cá nhân khi đó sẽ tự biết đồng cảm và thấu hiểu người khác qua biểu cảm của họ. Học cách yêu thương, trân trọng bản thân và người khác, biết hài lòng với chính mình và giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn. Khi tất cả đối xử với nhau bằng tình thương, xã hội sẽ ngày càng nhân văn hơn.

Đối với những người tin vào Phật giáo, tin vào đức Phật thì nhạc Phật trong họ còn mang nhiều yếu tố tâm linh vô hình và thiêng liêng. Họ có niềm tin vào Phật, đi chùa chiền cầu bình an, hoá giải nghiệp thì nghe nhạc Phật cũng vậy. Âm nhạc Phật giáo như một món quà tinh thần, nghe nhạc  để tự sám hối, giác ngộ, tự tìm niềm an vui, cầu nguyện ở trong tâm. Nhạc Phật giúp con người tìm ra được chân lý và lấy lại cân bằng trong cuộc sống. Giới thiệu với các bạn bài “Phật là ánh từ quang” của ca sĩ Quách Tuấn Du để thấy được lòng tin vào Phật giáo vô bờ bến.

Lời kết:

Nét đặc trưng của nhạc Phật giáo là không đưa ra điệu nhạc nào bắt buộc, mà tuỳ theo địa phương, ngôn ngữ , tuỳ duyên mà gợi cảm hứng sáng tác. Các nhà nghiên cứu âm nhạc ghi nhận sự đa dạng về văn phong , thể nhạc trong Phật giáo. Khi thì mang ý truyền đạt công đức bao la của Phật tổ với chúng sinh. Khi thì ca ngợi ý nghĩa và lợi ích của nhạc Phật trong đời sống .

Trong thế giới âm nhạc đầy rẫy thể loại phức tạp từ ca từ dễ dãi, hời hợt đến những sáng tác cóp nhặt, đạo nhái với lời lẽ sáo rỗng thì một thể loại nhạc nghiêm túc, có giá trị nghệ thuật và giáo dục như nhạc Phật cần được bảo toàn và truyền đạt rộng rãi. Nhạc Phật không dành cho những ngừoi nghe theo trào lưu hay vì mục đích không đứng đắn, cả ngừoi làm nhạc và người nghe nhạc Phật phải có một tinh thần sảng khoái, động cơ trong sáng, dùng tâm hồn rộng mở và chân thành, lan toả sức sống lành mạnh mới thấm được từng giai điệu của dòng nhạc này.

Đọc Thêm: Nhạc Thiền là gì?

1 COMMENT

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here